Ciąża prowadzi do długoterminowych zmian w strukturze mózgu

Naukowcy odkryli, że ciąża najwyraźniej może wywoływać długoterminowe zmiany w strukturze mózgu. Sugerują przy tym, że zmiany te mogą zwiększyć umiejętność matki do troszczenia się o swoje dziecko.

Badania oparte na skanach mózgu dowiodły, że objętość istoty szarej w niektórych obszarach mózgu zmniejszyła się u kobiet w ciąży. Jest to zmiana, która utrzymuje się przez co najmniej dwa lata.

Zmiany te były niezwykle spójne – oznajmiła Elseline Hoekzema, współautorka badań z Leiden University. – Na tyle spójne, że algorytm komputerowy mógł automatycznie wskazać które kobiety biorące udział w badaniu były w ciąży, a które nie.

Opisywany projekt badawczy wykazał, że takie zmiany mogą pomóc matkom zrozumieć potrzeby swoich noworodków oraz wpływać na przywiązanie matki do dziecka. – Zmiany mózgowe brzmią na swój sposób intrygująco, ale nasza praca wskazuje, że może tu istnieć jakiś ewolucyjny cel, który może pomóc kobietom, kiedy zostaną matkami – powiedziała Hoekzema.

Naukowcy z Holandii oraz Hiszpanii opisali w dzienniku „Nature Neuroscience” w jaki sposób wykorzystali obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI) by porównać strukturę mózgu 25 świeżo upieczonych matek tuż przed i tuż po okresie ciąży. Skany porównano też z 20 kobietami, które nie były w ciąży, 19 mężczyznami, którzy właśnie zostali ojcami oraz 17 bezdzietnymi mężczyznami.

Wyniki badań wskazują, że młode mamy doświadczyły spadku objętości istoty szarej – co uważane jest przez ekspertów za swego rodzaju „dostrojenie połączeń nerwowych” – w obszarach mózgu zaangażowanych w procesy społeczne, przy czym większość zmian miała trwać przez co najmniej dwa lata po porodzie.

Co więcej, obszary mózgowe wykazujące spadek objętości istoty szarej pokrywały się z obszarami powiązanymi z tak zwaną „siecią teorii”, czyli umiejscowieniem mózgu powiązanym z umiejętnością postawienia się w cudzej sytuacji i wyobrażenia sobie co czuje lub myśli druga osoba.

Oczywistym jest, że matka będzie ciężko pracować by zrozumieć potrzeby swojego dziecka – głosi dr Kirstie Whitaker, ekspert w dziedzinie neuroobrazowania na uniwersytecie w Cambridge. – W każdym razie mają teorię umysłu, są zdolne do przejawiania empatii, ale taki stan jest nowym etapem w życiu, jest niczym kolejny krok w dążęniu do zrozumienia jak inna istota postrzega świat – dodała Whitaker, która nie była zaangażowana w przytaczane powyżej badania.

Podczas gdy toczy się mnóstwo dyskusji na temat tego, czy ciąża wpływa na pamięć kobiet, najnowsze odkrycia wykazały brak różnic pomiędzy uczestniczkami w ciąży a pozostałymi uczestnikami w przypadku zadań ustnych oraz testów pamięci roboczej. – Trzeba podkreślić, że nasze badania nie wykazują żadnego powiązania ze zmianami w ogólnych zdolnościach poznawczych czy inteligencji – mówi Hoekzema.

Jednakże zmiany w objętości istoty szarej odgrywają znaczną rolę w przywiązaniu matki do dziecka, informują naukowcy. Ponadto obszary wykazujące spadek objętości istoty szarej częściowo pokrywały się z regionami mózgu, które wykazywały najsilniejszą reakcję w czasie gdy świeżo upieczone matki oglądały fotografie swojego dziecka w porównaniu ze zdjęciami innych noworodków.

Odkrycia te dostarczają pierwsze dowody na to, że takie zmiany w mózgu mogą w pewien sposób pomóc matce opiekować się jej potomkiem – twierdzi Hoekzema.

Pomimo niewielkich rozmiarów grupy badawczej, zdaniem Whitaker badania są przekonujące. Dodaje jednak, że odkrycia te niekoniecznie oznaczają, że kobiety w ciąży tracą komórki mózgowe.

To nie jest tak, że matki tracą komórki mózgowe poprzez utratę istoty szarej w tych regionach. Chodzi o to, że posiadają one inne komórki, które pomagają reorganizować i zmieniać niektóre z tych połączeń, aby je wzmocnić, lub przynajmniej uczynić je bardziej wydajnymi – powiedziała, wskazując na podobieństwa w zmianach zachodzących w mózgu nastolatków.

Podczas gdy naukowcy twierdzą, że brak podobnych zmian w mózgu u świeżo upieczonych ojców sugeruje, iż dostosowania są ograniczone do procesów biologicznych, takich jak fluktuacje hormonów, Whitaker wskazuje, że również i wpływ środowiska może mieć znaczenie. Zgadza się jednak z sugestią autorów, że spadek objętości istoty szarej może być powiązany z presją ewolucyjną.

Bycie młodą mamą jest trudne i trzeba się dostosowywać w wielu aspektach – komentuje Whitaker. – Mózg będzie w stanie zareagować na tę zmianę i zrobi to, abyś mogła zająć się nowonarodzonym źródłem radości – skwitowała.

Źródło: The Guardian

Piotr Zelek

Absolwent Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (filologia angielska nauczycielska), językoznawca, nauczyciel aktywny zawodowo, samozwańczy dziennikarz sportowy, tłumacz. To wszystko stanowi prawie tyle samo tytułów, co Daenerys!

Dodaj komentarz